ReligieNU

fvD9myEgRued3zLne2GS__DSC0033-1

Godsdiensten in Suriname

Suriname is een groot land met weinig inwoners, ongeveer 550.000. Heel veel geloofsgemeenschappen zijn er vertegenwoordigd. Zij leven in redelijke harmonie met elkaar. Maar, uiteraard bijna, vist men in elkaars vijver om gelovigen te bekeren tot het enig ware geloof, en dus het jouwe!

Er zijn grote verschillen tussen de geloofsgemeenschappen en zij hebben hun eigen historische ontwikkeling. In 2014 is het project Godsdiensten in Suriname gestart, dat uiteindelijk vijf studies moet opleveren.

Joden in Suriname. 400 jaar Surinaams Jodendom. Aankomst, glorietijd neergang beschrijft de geschiedenis van de Joden in Suriname  vanaf de zeventiende eeuw tot vandaag.

Honderden jaren waren Joden nadrukkelijk aanwezig in Suriname. Vanwege hun godsdienst werden ze in de vijftiende en zestiende eeuw uit Spanje en Portugal verdreven. Velen trokken naar Amsterdam en van daaruit naar Brazilië en Suriname. Desperaat vanwege de vervolgingen waren ze, avontuurlijk en ondernemend. Ze werden plantagehouder en handelaar. Aan de Surinamerivier hadden ze hun eigen dorp Jodensavanne. Daar konden ze door de privileges die ze kregen een eigen Joodse natie binnen de kolonie vormen. Dat was uniek in de wereld.

Dankzij de met slaven gerunde plantages werden ze welvarend. In Paramaribo namen ze deel aan het koloniale bestuur, zochten naar intellectuele uitdagingen en beleden hun godsdienst in fraaie synagogen, onder leiding van uit de elite afkomstige regenten en uit Nederland afkomstige rabbijnen. Net als de christelijke kolonisten stond men zichzelf ongekende vrijheden toe.

Dat ging allemaal niet zonder problemen. Het leven in de plantagekolonie was luxueus, maar vol conflicten en hard en gewelddadig. Anti-Joodse gereformeerde planters hadden bezwaar tegen dCover Joden in Suriname 2e privileges en waren jaloers op het succes van Joodse planters. Van de plantages vluchtten slaven weg die een felle guerrillastrijd voerden. Men bestreed ze hardvochtig.

De uit Spanje en Portugal en uit Oost-Europa afkomstige Joden lagen cultureel ver uit elkaar. Dat gaf voortdurend spanningen. Door seksuele contacten met slaven ontstonden gekleurde Joden die als volwaardig Jood wilden worden geaccepteerd. De Europese Joden wilden er lange tijd niet aan voldoen.

Door het verlies van de privileges en de beëindiging van de slavernij ontstond in de loop van de negentiende eeuw een nieuwe situatie. Men vond banen in de koloniale ambtenarij, werd arts of advocaat. Voor wie die kansen niet hadden verslechterde de levenssituatie. Men kreeg concurrentie van de opkomende klasse van creolen. Velen trokken weg uit Suriname. Nu is er nog een kleine, wat verarmde liberale Joodse gemeenschap die op heroïsche wijze de oude godsdienstige tradities handhaaft.

De geschiedenis van de Joden in Suriname is fascinerend. Theoloog drs. Ben Ipenburg gaat de feiten niet uit de weg. Zijn bronnenonderzoek is bijna uitputtend geweest. Daardoor haalt hij nieuwe feiten boven water en legt originele dwarsverbanden. Dit boek is een must voor iedereen die zich betrokken voelt bij Suriname en haar bewoners, en voor jaren de meest complete uitgave over dit onderwerp!

Uitgeverij Frontisterion, Westerwalstraat 8, 8081 CZ Elburg. ISBN 978 94 91858 017, 292 bladzijden, geïllustreerd, paperback met flappen, € 24,90. Verkrijgbaar in iedere boekhandel en via internet.

U ontvangt Joden in Suriname , franco huis in Nederland, door overmaking van € 24.90 op IBAN NL 68 INGB 0004 8665 47 ten name van Uitgeverij Ipenburg onder vermelding van uw postcode en huisnummer.

 De Hel dat is een Suikermolen. Winti ,Rastafari en de godsdienst van de Inheemsen zal als deel 2 in de serie in de loop van 2017 verschijnen.

Deze studie beschrijft de godsdienst van de Inheemsen, de Indianen, de Wintigodsdienst van de Marrons en de Creolen en de Rastafarigodsdienst. In talloze studies is al heel veel geschreven over aspecten van deze godsdiensten. De Hel dat is een Suikermolen brengt al die detailinformatie samen in lopende verhalen.

Dat was ook het oogmerk van de auteur. Verhalen maken van de vele onderzoekingen die gedaan zijn. En om de religieuze verhalen van de Inheemsen, de Marrons en de Creolen zo objectief mogelijk door te geven. Zijn insteek is een theologische lezing van deze godsdiensten en de veranderingen die ze hebben ondergaan onder invloed van kolonialisme en christendom. Hij noemt dat etnotheologie.

Ook concludeert Ben Ipenburg dat de godsdiensten van wat eens primitieven werden genoemd, even werkelijk, even machtig en invloedrijk, even rijk aan verbeelding en -als u wilt- even geloofwaardig zijn als de mythen, de liturgieën en de sacramenten van het christendom en andere wereldgodsdiensten.

De geschiedenis van deze godsdiensten zijn pijnlijk, soms verheffend en soms heerlijk relativerend.  Soms zal de lezer zijn tenen samenknijpen van plaatsvervangende schaamte. En regelmatig genieten van de creatieve oplossingen die de onderdrukte groepen vonden om ondanks de deprimerende omstandigheden hun eigen weg te gaan. En met grote bewondering de mooie verhalen lezen waardoor zij het leven konden begrijpen en zin gaven.

Uitgeverij Frontisterion, Westerwalstraat 8, 8081 CZ Elburg. ISBN 978-90-70105-29-7, paperback met flappen. Omvang ca. 350 bladzijden, geïllustreerd. Straks verkrijgbaar in iedere boekhandel en via internet. En bij de uitgever mhipenburg@kpnmail.nl

Met deel drie is de auteur, drs. B.J. ( Ben ) Ipenburg zojuist begonnen. De titel staat al vast Het model van een slechte samenleving. Dit deel zal de christelijke kerken vanaf de kolonisatie van Suriname tot ongeveer 1735 beschrijven. In dat jaar kregen de Hernhutters toestemming om zending te gaan bedrijven onder de niet-witte bevolking.

Over dat thema zal deel vier gaan: de zending, de “kerstening” zals men dat zelf graag noemt van de Inheemsen ( de “Indianen”), van de Marrons en de slaven. De Hernhutters sloten een overeenkomst met de overheid om zending te mogen bedrijven onder de niet-witte bevolking, waarbij de slaven aangemoedigd zouden worden “tot dubbelen ijver en trouw, en zoodoende tot het evangelie van Christus geleid; de lichamelijke vrijheid zou hen niet voorgehouden worden, maar waardering van hetzelve, dat zij dankbaar moesten aannemen, als zij geschonken werd.”

Deel vijf met als voorlopige ondertitel Wegwijs in Religieus en Levensbeschouwelijk Suriname zal een encyclopedische beschrijving geven van “alle” geloofsgemeenschappen in Suriname, vanaf 1900 tot 2020. Bestaande en inmiddels opgeheven en/of verdwenen geloofsgemeenschappen. De stand nu is ongeveer 250 verschillende! De opzet zal ongeveer gelijk zijn aan Wegwijs in Religieus en Levensbeschouwelijk Nederland en Handboek Christelijk Nederland. Beide laatste titels staan integraal op deze website. Deel vijf zal samen met M.H. ( Rien) Ipenburg worden samengesteld. Ben en Rien zijn “toevallig” ook nog broers en hebben allebei een fascinatie voor godsdienst en geloven.

Have your say